Price & Availability

Please tell us desired arrival date and departure date below

Arrival: calendar
Departure: calendar
Number of people:
 
 
Share on facebook
Zweden Drucken E-Mail

 

Zweden

 
Konungariket Sverige

Vlag van Zweden
(Details)

Basisgegevens
Officiële landstaal: Zweeds (de facto)
Hoofdstad: Stockholm
Regeringsvorm: Parlementaire monarchie
Staatshoofd: Koning Karel XVI Gustaaf van Zweden
Regeringsleider: Fredrik Reinfeldt
Religie: Protestantisme
Oppervlakte: 449.964 km² [1] (8,67% water)
Inwoners: 8.975.670 (2003)[2]
9.059.651 (2009)[3] (20,1/km² (2009))
Overige
Volkslied: Du gamla, Du fria
Munteenheid: Zweedse kroon (SEK)
UTC: +1 (zomer +2)
Nationale feestdag: 6 juni
Web | Code | Tel. .se | SWE | 46
Voorgaande staten
 Verenigde Koninkrijken van Zweden en Noorwegen 1905
Topografie

Kaart van Zweden van CIA
Zie ook
Portaal:Landen & Volken   Portaal Landen & Volken

Zweden, officieel het Koninkrijk Zweden (Zweeds: Konungariket Sverige) is een land in Scandinavië in Noord-Europa. Het wordt omringd door Noorwegen in het westen en noorden, Finland in het noordoosten, de Botnische Golf in het oosten, de Oostzee in het zuidoosten en het zuiden en het Skagerrak en het Kattegat in het zuidwesten. In de Oostzee liggen de eilanden Öland en Gotland die ook tot Zweden behoren. De hoofdstad en tevens grootste stad is Stockholm.

Het land heeft een oppervlakte van 450,000 km² en 9.059.651 inwoners (2009). Het land wordt voor ongeveer 82% bevolkt door de Zweden.

Zweden is een constitutionele monarchie en een van de rijkste, welvarendste en meest ontwikkelde landen ter wereld. Zweden staat zevende in de Index van de menselijke ontwikkeling van de VN en eindigde in 2008 als eerste in de democratie-index van het blad The Economist. Zweden is aangesloten bij de Noordse Raad en is sinds 1 januari 1995 lid van de Europese Unie. Het valt wel buiten de eurozone, het betaalmiddel is de Zweedse kroon.

Geschiedenis

De Zweden zijn een in de middeleeuwen ontstaan volk, door het samengaan van de Gauten en de Svear. De benaming voor Zweden is afgeleid van die laatste stam.

Na het verval van het tijdperk van de Vikingen vormde Zweden samen met Denemarken en Noorwegen de Unie van Kalmar (Finland was toentertijd een onderdeel van Zweden). Zweden verliet de Unie aan het begin van de 16e eeuw, en verkeerde vele jaren bijna permanent in staat van oorlog met zijn buren. Het nog altijd met Noorwegen verenigde Denemarken kon met name het verlaten van de Unie door Zweden niet accepteren. Denemarken verloor echter aan macht en Zweden veroverde Skåne, Blekinge en Halland.

In de 17e en 18e eeuw kende Zweden zijn Gouden Eeuw en werd het grondgebied met wapengeweld uitgebreid. In die tijd was Zweden twee keer zo groot als nu, en omvatte naast Finland ook grote delen van de Baltische staten en delen van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Naties, zoals grote delen van Pommeren, Wismar en Bremen-Verden. Binnen een eeuw gingen deze gebieden weer verloren, en Finland ging over naar de Russische tsaar. De oorzaak hiervan was de Grote Noordse Oorlog (1700 - 1721).

Sinds 1814 is Zweden niet meer in oorlog geweest, door een politiek van strikte neutraliteit. Toch speelde het in de Tweede Wereldoorlog een dubieuze rol, men leverde ijzererts aan Nazi-Duitsland. Ook stond het troepenvervoer toe aan de Nazi-Duitsers, wat er toe leidde dat Noorse verzetsstrijders ook in Zweden opgepakt konden worden. Het is vanwege deze neutraliteitspolitiek geen lid van de NAVO.

In de 19e eeuw was Zweden een van de armste landen in Europa, met veel alcoholmisbruik. In deze tijd emigreerde een aanzienlijk deel van de bevolking naar de Verenigde Staten waar nu nog veel Amerikanen op Zweedse voorouders kunnen wijzen.

Door technische verbeteringen in transport werd het land in staat gesteld om natuurlijke hulpbronnen in verschillende delen van het land goed te gebruiken, met name hout uit de uitgestrekte bossen en ijzererts uit Kiruna en Malmberget. Dit vormde de basis voor de verzorgingsstaat zoals die zich in het begin van de 20e eeuw vormde.

Zweden is sinds 1995 lid van de Europese Unie. Sinds 19 september 1973 is Karel XVI Gustaaf koning van Zweden.

Bestuurlijke indeling

Zie provincies van Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zweden kent 21 provincies (län): Blekinge, Dalarna, Gävleborg, Gotland, Halland, Jämtland, Jönköping, Kalmar, Kronoberg, Norrbotten, Örebro, Östergötland, Skåne, Södermanland, Stockholm, Uppsala, Värmland, Västerbotten, Västernorrland, Västmanland en Västra Götaland.

Demografie

Zie ook Zweden (volk).

[bewerken] Bevolking

Zweden heeft 9.059.651 (2009) inwoners en een bevolkingsdichtheid van 20,1/km² (2009). Ongeveer 86% van de bevolking behoort tot de Zweden. Verder wonen er al jaren Saamen, Noren, Finnen in het land. Sinds de jaren '60 komen er ook veel mensen uit alle delen van de wereld, maar vooral uit het voormalige Joegoslavië, Iran, Irak, Syrië, Chili, Turkije, Hongarije en Argentinië.

[bewerken] Taal

De Vikingen spraken een gemeenschappelijke Germaanse taal, Oudnoors of Norrön. Tegenwoordig is er duidelijk onderscheid tussen het Deens, Noors en het Zweeds. Zweden kent geen officiële taal. De facto is dit het Zweeds. Erkende minderheidstalen zijn het Samisch, het Fins en het Roma.

[bewerken] Religie

Staatskerk in Zweden[4]
jaar bevolking aanhangers percentage
1972 8.146.000 7.754.784 95,2 %
1980 8.278.000 7.690.636 92,9 %
1990 8.573.000 7.630.350 89,0 %
2000 8.880.000 7.360.825 82,9 %
2005 9.048.000 6.967.498 77,0 %
2006 9.119.000 6.893.901 75,6 %
2007 9.179.000 6.820.161 74,3 %
2008 9.262.000 6.751.952 72,9 %

De overheersende godsdienst en tot het jaar 2000 de staatskerk, is de evangelisch-lutherse Zweedse Kerk. Per eind 2008 was 72,9% van de bevolking (1,4% minder dan een jaar eerder) officieel lid van de staatskerk.[4] Sinds 2000 zijn Zweden bij hun geboorte niet meer automatisch lid van de staatskerk en sinds dat jaar daalt het percentage leden jaarlijks met ruim 1%. Andere christenen zijn rooms-katholieken, orthodox-christenen en baptisten. Alhoewel in 2008 ongeveer 59% van de babies gedoopt werden in de Zweedse staatskerk, bezochten in een gemiddelde week minder dan 4% van de leden van de kerk een dienst. Ongeveer 2% van de leden kan als regelmatige kerkganger beschouwd worden.[5]

Daarnaast kent Zweden kleine groepen moslims, Joden en Boeddhisten. Sommige Saamen praktiseren het animisme.

Sinds de secularisatie kent Zweden een groeiende groep mensen die officieel geen godsdienst aanhangen.

[bewerken] Geografie

historische landsdelen van Zweden.

Zweden is het grootste land van Scandinavië en is 11 keer zo groot als Nederland.

Zweden is tegenwoordig verdeeld in drie landsdelen, historisch vier. Deze landsdelen zijn op hun beurt in zogeheten landschappen onderverdeeld.

Het land is voor het grootste deel bedekt met uitgestrekte naaldbossen, met name in het noordelijk deel van het land. Het zuidelijk en oostelijk deel is vlak tot glooiend, waarbij de binnenlanden die aan Noorwegen grenzen, steeds meer reliëf vertonen en in het Scandinavisch Gebergte overgaan. Het hoogste punt van Zweden is de Kebnekaise met 2114 m.

Het land is bezaaid met meren, circa 96.000. De twee grootste liggen in het zuiden: het Vättermeer (Zweeds Vättern) en het Vänermeer (Zweeds Vänern), het grootste meer van Zweden. De langste rivier van Zweden is de Göta älv.

Enkele grote eilanden zijn:

[bewerken] Natuur

Een eland in het elandenpark Grönåsen
Vlakbij de Kebnekaise in Lapland
Zicht op Gamla Stan (Oude stad) in Stockholm
Traditionele Zweedse stuga, huisje, in het kenmerkende Falurood.
Zie ook: Lijst van nationale parken in Zweden

Zweden kent nog relatief grote oppervlakten aan ongerept natuurgebied. Deze liggen met name in het noorden van het land en in het berggebied aan de grens met Noorwegen. Bossen bedekken een groot deel van het land, maar het merendeel hiervan is productiebos dat relatief soortenarm is. In de Zweedse natuur komen nog gezonde populaties van grote zoogdieren voor zoals elanden, beren en lynxen. In sommige streken zijn er ook nog wolven en veelvraten, maar die zijn veel zeldzamer.

De natuur wordt in Zweden door de overheid beschermd door middel van natuurreservaten en nationale parken. De natuurreservaten vallen onder de verantwoordelijkheid van het länsbestuur, terwijl de nationale parken een aangelegenheid van de centrale rijksoverheid zijn.

Het noordwesten van Zweden maakt deel uit van Lapland of Sápmi, het uitgestrekte woongebied van de Saami, die de oorspronkelijke bewoners van Noord-Scandinavië zijn en die traditioneel rendierhoeders waren. In Noord-Zweden zijn natuurverschijnselen als de middernachtzon en het noorderlicht waarneembaar.

In Zweden bestaat het allemansrecht, dat inhoudt dat men particuliere grond kan betreden om van de vrije natuur te genieten.

[bewerken] Belangrijke steden

De inwoners leven vooral in het zuidelijk deel van Zweden; daar bevinden zich de drie grootste steden: de hoofdstad Stockholm aan de oostkust, Göteborg aan de westkust en Malmö in het uiterste zuiden van het land.

Zie ook lijst van grote Zweedse steden en lijst van Zweedse gemeenten

[bewerken] Economie

Zie Economie van Zweden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op economisch gebied is Zweden in het buitenland vooral bekend om het Zweeds ontwerp, multinationale winkelketens, zoals de IKEA en H&M, en de houtproductie.

Aan het begin van de 21e eeuw is het land nog altijd een grote houtproducent. Daarnaast exporteert het ijzererts, staal, elektronica, motorvoertuigen en machines.

De munteenheid is nog steeds de Zweedse kroon (SEK) (meervoud: Zweedse kronen). 1 Zweedse kroon bestaat uit 100 öre. 1 euro is ongeveer 10 Zweedse kronen waard en 1 Zweedse kroon dus ongeveer 10 eurocent (september 2009).

Op 14 september 2003 werd er een referendum gehouden over de invoering van de euro als wettig betaalmiddel. Dit werd door een meerderheid van 62% door het Zweedse volk afgewezen. Ook al is Zweden door het lidmaatschap van de EU verplicht tot het invoeren van de euro (men heeft niet zoals het Verenigd Koninkrijk en Denemarken een uitzonderingspositie verkregen), zal men pas een nieuw referendum houden als de publieke opinie veranderd is.[6] Inmiddels is veel wetgeving aangepast, zodat de euro gelijkgesteld is met de kroon ten behoeve van de Europese handel met Zweden. Geld overmaken naar en van Zweedse bankrekeningen in euro's is bijvoorbeeld kosteloos, net als binnen de eurozone.

[bewerken] Bezienswaardigheden

Het koninklijk slot Drottningholm

Zie ook:

[bewerken] Verkeer en vervoer

Vanuit Denemarken is een brug/tunnel naar Zweden, de Sontbrug. Ook zijn er internationale veerdiensten van en naar Duitsland, Denemarken, Polen, Estland en Finland. Internationaal vliegverkeer is mogelijk naar Malmö, Göteborg en Stockholm. Het Zweedse spoorwegennet heeft een lengte van 11.481 kilometer, waarvan 9.400 geëlektrificeerd. Het beheer van het spoorwegennet is in handen van de overheidsdienst Banverket, die ook voor de verkeersleiding zorgt. Op de hoofdlijnen wordt vooral door het voormalige staatsbedrijf Statens Järnvägar (SJ) personenvervoer bedreven. Bekende treinen van de SJ zijn de hogesnelheidslijnen X2000.

Het wegennet is 210.760 km lang. Op doorgaande wegen in Zweden mag men in de regel 70 of 90 km/h en in enkele gevallen in het midden en noorden ook 110 km/h.rijden, op de autosnelwegen is meestal 110 km/h toegestaan. Op de Zweedse wegen wordt aan de rechterzijde van de weg gereden. Tot Dagen H in 1967 reed men echter links.

[bewerken] Politiek

Zweden is een constitutionele en parlementaire monarchie en democratie. De constitutie bestaat uit vier grondwettelijke documenten:

  1. de eigenlijke grondwet, Regeringsformen, van kracht sinds 1975, waarin zijn vastgelegd de rechten en vrijheden van staatsburgers en de organisatie van de staat;
  2. de wet op de troonopvolging, Successionsordningen uit 1810, laatstelijk gewijzigd in 1979 om vrouwelijke opvolging mogelijk te maken;
  3. de wet op de persvrijheid, Tryckfrihetsförordningen uit 1766, die naast de vrijheid van drukpers ook de vrije toegang tot overheidsdocumenten regelt;
  4. de grondwet op de vrijheid van meningsuiting, Yttrandefrihetsgrundlag. Deze grondwet uit 1992 vormt een aanvulling op de wet op de persvrijheid.

Het staatshoofd is geen lid van de regering. De functie is louter ceremonieel; zo worden bijvoorbeeld internationale verdragen niet ondertekend namens het staatshoofd maar namens de regering, in tegenstelling tot bij alle andere leden van de EU.

Sinds 19 september 1973 is koning Karel XVI Gustaaf van Zweden staatshoofd. Hij zal worden opgevolgd door prinses Victoria Ingrid Alice Desiree (geboren op 14 juli 1977).

De premier, in Zweden staatsminister genoemd, wordt gekozen door het parlement. Hij benoemt de ministers, die in Zweden staatsraden heten. Sinds 5 oktober 2006 is Fredrik Reinfeldt regeringsleider. Op 17 september 2006 won hij de parlementsverkiezingen.

De Zweedse politiek wordt gekenmerkt door een sterk liberaal karakter gecombineerd met een sterke nationale drang tot het scheppen van gelijke kansen voor ieder individu. Het land staat meestal zeer hoog genoteerd in de index van de menselijke ontwikkeling van de Verenigde Naties.

De regering wordt sinds 5 oktober 2006 gevormd door de vier partijen van de centrum-rechtse Alliantie voor Zweden: Moderaterna (de gematigden), Centerpartiet (de centrumpartij), Folkpartiet (de volkspartij) en Kristdemokraterna (de christendemocraten).

Het Zweedse parlement, de Rijksdag, bestaat uit één kamer. Deze telt 349 leden. 310 hiervan worden gekozen in 28 districten, waarna er uiteraard een "minder proportionele verdeling" kan optreden. Om dat effect tegen te gaan worden de overgebleven 39 zetels volgens nationale proporties (zoals in Nederland met alle 150 gebeurt) verdeeld, zodat de uiteindelijke samenstelling van het parlement het werkelijke kiesgedrag weerspiegelt. Voor kleine partijen is er echter een drempel: men moet tenminste 4% van de totale stemmen hebben als partij om in aanmerking te komen voor de 39 proportioneel verdeelde zetels. Ook kan men sinds 1998 makkelijker voorkeurstemmen uitbrengen. Men wordt met voorkeurstemmen gekozen als men tenminste 8% van het totale aantal stemmen behaalt dat de partij in totaliteit behaalde. 26% van de Zweden bracht in 2002 een voorkeurstem uit, en uiteindelijk kwamen daardoor 10 van de 349 leden met voorkeurstemmen in de Rijksdag. (Bron: Modern Europe, Gallagher, Laver and Mair). In Zweden is de links-rechts opdeling erg belangrijk, als in veel andere Europese landen. In het verleden heeft de arbeidersbeweging zich dan ook georganiseerd en is er een sociaaldemocratische partij ontstaan. Deze partij is vanaf 1930 tot mid jaren zeventig aan de macht geweest, wat overigens niet betekent dat ze altijd een meerderheid hadden. Ze hebben vaak minderheidsregeringen gevormd met bijvoorbeeld de steun van de kleinere linkse partij Vänsterpartiet. Waar Zweden in opvalt, is het gebrek aan een extreemrechtse politieke partij of een rechtse partij met zo'n "extreem rechts gedeelte". Er zou daar dus theoretisch electoraal nogal wat ruimte liggen. Dat bleek ook het geval toen in 1991 de partij "nieuwe democratie" 7% van de stemmen behaalde. Echter bleek de partij geplaagd door interne conflicten met als gevolg geen zetels in 1994. Toch toonde deze partij aan dat er in Zweden wel degelijk ruimte is aan die kant van het spectrum.

Uitslag laatste parlementsverkiezingen (17 september 2006):

Partij/Alliantie Stemmen Percentage Verschil Zetels Zetelverschil
SAP (Sveriges socialdemokratiska arbetareparti) 1.942.625 34,99% -4,86% 130 -14
Gematigde Partij (Moderaterna) 1.456.014 26,23% +10,97% 97 +42
Centrumpartij (Centerpartiet) 437.389 7,88% +1,69% 29 +7
Liberale Volkspartij (Folkpartiet liberalerna) 418.395 7,54% -5,85% 28 -20
Christendemocraten (Kristdemokraterna) 365.998 6,59% -2,56% 24 -9
Linkse Partij (Vänsterpartiet) 324.722 5,85% -2,54% 22 -8
Milieupartij (Miljöpartiet de Gröna) 291.121 5,24% +0,59% 19 +2
Sverigedemokraterna 162.463 2,93% +1,49% - -
Feministiskt initiativ 37.954 0,68% +0,68% - -
Piratenpartij 34.918 0,63% +0,63% - -
Overig 79.679 1,44% -0,34% - -
Geldige stemmen 5.551.278 98,25   349  
Ongeldige stemmen 82.218      
Totaal 5.385.430
(80,11 %)

[bewerken] Sport

In Zweden zijn enkele wintersporten als ijshockey, bandy, schaatsen en skiën populair, mede in verband met de lange winters. In de zomer is er veel watersport op de meren. Ook is voetbal een populaire sport in Zweden (zie Voetbal in Zweden). In totaal zijn er meer dan 2 miljoen Zweden lid van een sportvereniging, vooral in de sporten voetbal (1 miljoen leden), golf (600.000) en atletiek (200.000). Ook de paardensport heeft veel leden. Bekende sportevenementen zijn:

[bewerken] Klimaat

Gematigd zeeklimaat in Zuid-Zweden. In het noorden een landklimaat en in het hoge noorden een poolklimaat met veel sneeuw en regen.

[bewerken] Eten en drinken

Enkele Zweedse gerechten zijn:

Zie ook: Zweedse gerechten

[bewerken] Media

Enkele Zweedse kranten zijn onder andere Aftonbladet, Dagens Nyheter, Expressen, Göteborgs-Posten, Svenska Dagbladet en Sydsvenskan. Sveriges Television is de nationale omroep.

[bewerken] Cultuur

Midzomerboom

Op populair cultureel gebied is Zweden in het buitenland vooral bekend om de kinderboeken, zoals Pippi Langkous en Nils Holgersson, en popartiesten, zoals ABBA.

De Zweedse cultuur wordt meestal onder de Scandinavische culturen gevat. Daar de Scandinavische landen erg veel met elkaar gemeen hebben op cultuurgebied is een onderscheid vaak moeilijk te maken. Zeker voor niet-Scandinaviërs. Cultuuraspecten met wortels in Zweden worden niet per definitie "Zweeds" genoemd en cultuuraspecten die, zogezegd, zijn geïmporteerd worden vaak wel als Zweeds ervaren - zeker door de Zweden zelf. Het is daarom onafwendbaar dat het begrip "Zweedse cultuur" niet goed gedefinieerd is, en daarom op alles betrekking heeft dat over het algemeen als Zweeds ervaren wordt. Waardoor door de eeuwen het begrip van de Zweedse cultuur zowel in Zweden als elders, sterk gefluctueerd heeft.

De Zweedse taal is een belangrijke cultuurdrager, en ook enkele typische Zweedse tradities zoals midzomer en zogenaamde kräftskivor moeten zeker onder de Zweedse cultuur worden gevat.

[bewerken] Zweedse feestdagen

Enkele bekende Zweedse feestdagen zijn:

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Beroemde Zweden

Zie de sectie Beroemde Zweden in het artikel over de Zweden

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Deze pagina is het laatst bewerkt op 11 sep 2009 om 22:26.


Add this page to your favorite Social Bookmarking websites
Del.icio.us! Google! Live! Facebook! MySpace! LinkedIn!